Kehribar Nedir? Kehribar Tesbih Türleri Nelerdir?

Kehribar, çamgiller familyasından (Pinaceae) Pinus succinifera ağacının reçinesinin fosilleşmiş halidir. Kolay kırılabilen, yarı saydam ve heterojen bir görünüme sahip olan kehribar taşı, genellikle süs eşyası ve kehribar tespih yapımında kullanılır.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

 

Kehribar, bir çam ağacı türü olan Pinus succinifera ağacının fosilleşmiş reçinesinden oluşan taşın adıdır. Kehribar taşı süs eşyası ve tespih yapımında kullanıldığı gibi, tarihte tıbbi amaçlarla, afrodizyak, ağrı kesici ve sakinleştirici olarak da kullanılmıştır.

Kehribarın Kimyasal Özellikleri Nedir?

Kehribarı oluşturan ana elementler C (karbon), H (hidrojen), O (oksijen) ve S (kükürt)’tür. Kehribar bir mineral olmadığı için kesin bir formülü yoktur; ancak genellikle C10 H16 O4 şeklinde ifade edilir. Kehribarı oluşturan elementlerin dağılım aralığı şu şekildedir:

  • Karbon (C): %67-87
  • Hidrojen (H): %8,5-11
  • Oksijen (O): %15
  • Kükürt (S): %0-0,46

Kehribar 150 santigrat derecede yumuşar ve akışkan bir hal alır; 375 santigrat derecede ise hafif dumanlı parlak bir alevle yanar. Beyaz kehribarın özgül ağırlığı 0,90-0,96 gr/cm3’tür ve saf su üzerinde ve %10’a kadar tuzlu suda yüzebilir. Tamamen saydam kehribarın özgül ağırlığı 1,1 gr/cm3’tür. Diğer kehribar türlerinin özgül ağırlığı, bulundukları coğrafi ve jeolojik şartlara ve içeriklerindeki elementlere göre 1,05-1,30 g/cm3 arasındadır.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Kehribar Ne Renk Olur?

Kehribar sarı, turuncu, kahverengi, kırmızı, konyak rengi, bal rengi, kemik rengi, siyah, renksiz, mavi ve yeşil renklerinde olabilir. Kehribarın renk repertuarında 256 farklı renk tonu kaydedilmiştir.

Kehribarın Sertliği Nedir?

Kehribarın sertliği Mohs cetveline göre 2,5-3 arasındadır. Kehribarın sertliği özgül ağırlığı, sıcaklığı, kimyasal içeriği ve formülü ve jeolojik koşullarına göre değişkenlik gösterir.

  • Baltık kehribarı sertliği 2-2,5
  • Dominik kehribarı sertliği 1-2
  • Myanmar (Burma) kehribarı sertliği 3 civarındadır.

 

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Kehribar En Çok Nerede Bulunur?

Dünya’daki kehribar rezervinin %90’ı Rusya’nın Kaliningrad bölgesinde bulunur. Verimli kehribar yataklarına sahip olan bazı ülkeler şunlardır:

  • Rusya
  • Ukrayna
  • Romanya
  • İsveç
  • İngiltere
  • Hollanda
  • İtalya, Sicilya
  • Polonya

Bu ülkeler dışında tüm İskandinavya’da ve Baltık ülkelerinde kehribar rezervi bulunur.

Kehribar Nasıl Üretilir?

Kehribar genellikle toprağın 25 ila 40 metre altında yer alan yataklardan çıkarılır. Bu alanlarda kurulan madenlerden kehribar çıkarılır ve çıkarılan kehribar, üretilmek istenen ürün türüne göre işlenerek şekillendirilir.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Kehribar Tesbih Nedir?

Kehribar tespih, çeşitli kehribar türlerinin işlenmesiyle üretilen bir tespih türüdür. Kehribar tarihte şifalı olduğuna inanılan bir taş türü olduğu için tespih üretiminde de sıkça tercih edilmiştir. Ayrıca elde taşınan kehribar tespih sık kullanıldığında, vücut ısısıyla birlikte ısınarak çam reçinesi kokusu yayar.

Kehribar Tesbih Türleri Nelerdir?

Kehribar tespih türleri, üretim şekline göre sınıflara ayrılır. Kehribar tespih türleri şunlardır:

  • Sıkma kehribar tespih
  • Damla kehribar tespih
  • Ateş kehribar tespih
  • Osmanlı kehribar tespih
  • Zar kehribar tespih
  • Beyrut kehribar tespih
  • Fosilli kehribar tespih
Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Sıkma Kehribar Nedir?

Sıkma kehribar tespih, kehribar taşını şekillendirirken ortaya çıkan kehribar tozlarının fenol ve formal-dehit kullanılarak ve bazı kimyasallar eklenerek reçine haline getirilmesi ve tekrar şekillendirilmesiyle üretilen tespihlerdir. Sıkma kehribar tespihlerde hiçbir plastik veya petro-kimya ürünü kullanılmaz. Bu yüzden sıkma kehribar tespihler sahte tespih değildir.

Sıkma kehribar tespihlerin fiyatı, diğer kehribar tespihlerden daha ucuzdur.

Damla Kehribar Nedir?

Damla kehribar, iri gövdeli çam ağaçlarının kırıldıklarında açılan bölgeyi iyileştirmek için salgıladığı reçinenin damlayarak toprağa karışması sonucu, 25 ila 50 milyon yıl arasında olgunlaşarak fosilleşmesi ile ortaya çıkan taştır. 

Damla kehribar işlenmesi zor ve ustalık gerektiren bir üründür. Bu yüzden damla kehribar tespihler az sayıda bulunur ve diğer kehribar tespih türlerinden daha pahalıdır.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Ateş Kehribar Nedir?

Ateş kehribar, kullanılmayan kehribar ürünlerin 150 santigrat dereceye kadar ısıtılarak yeniden şekillendirilmesiyle üretilen kehribar ürünleridir. Ateş kehribar tespihlerde kullanılan kehribarlar genellikle baston ve şemsiye sapı, küllük gibi kehribar aksesuarlardan üretilir.

Osmanlı Kehribar Nedir?

Osmanlı kehribarı, bir tür sıkma kehribar ürünüdür. Osmanlı kehribarını, sıkma kehribardan ayıran özellik, sıkma işleminin Osmanlı devrinde yapılmış olmasıdır. Osmanlı kehribarı amberoid adı verilen yarı sentetik bir kehribar ürünüdür.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Zar Kehribar Nedir?

Zar kehribar bir tür amberoid ürünüdür. Genellikle “Alman zarı” olarak ifade edilen zar kehribar tespihleri, diğer sıkma kehribarlardan ayıran özellik, Nazi Almanyası döneminde üretilen aksesuarlardan, genellikle zarlardan imal edilmiş olması ve Baltık ve İskandinav kehribar yataklarından alınmış olmasıdır.

Beyrut Kehribarı Nedir?

Beyrut kehribarı bir tür amberoid, yani işlem görmüş yarı sentetik kehribar ürünüdür. Beyrut kehribarını diğer sıkma kehribarlardan ayıran özellik, alaşım malzemesinin geçmişte Lübnan’ın Beyrut kentinde üretilmiş olması ve görüntü olarak damla kehribarı anımsatmasıdır.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Fosilli Kehribar Nedir?

Fosilli kehribar, içine sinek, karınca, akrep, böcek gibi canlıların hapsolduğu kehribar türüdür. Kehribar yapışkan ve küçük nesneleri kendisine çeken bir maddedir. 25 ila 50 milyon yıl öncesinde çam reçinesine yapışan ve kurtulamayan bazı küçük hayvanlar burada olur ve bedenleri kehribarın mumyalama etkisi sayesinde bozulmadan korunur. Bu durumda ortaya çıkan ürüne fosilli kehribar adı verilir. 

Fosil içeren kehribarlar, canlı türlerinin bundan tarihteki fizyolojisini incelemek bakımından büyük bir bilimsel kaynak oluşturur. Fosilli kehribarlar ayrıca tespih ve diğer ziynet eşyalarında da kullanılır. Ancak gerçek fosil içerek kehribarlar çok pahalı olduğu için birçok fosilli kehribar ürünü, ölmüş hayvanların, ısıtılmış kehribara eklenmesiyle sonradan şekillendirilir.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Orijinal Kehribar Nasıl Anlaşılır?

Orijinal kehribar hafifçe ısıtıldığında hoş bir çam reçinesi kokusu yayar. Bir kehribar ürünün orijinal olup olmadığını anlamanın en iyi yolu 40 – 60 santigrat derece aralığında bir su içinde birkaç dakika bekleterek koklamaktır. Eğer yanık plastik kokusu geliyorsa ürün alaşım veya tamamen sahtedir. Eğer çam reçinesi kokusu geliyorsa ürün orijinaldir.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Kehribarın Tarihi Nasıldır?

Kehribar tarihte Avrupa ve Asya’da birçok kültürde ağrı kesici, şifalı taş, balsam, yara iyileştirici, afrodizyak ve süs eşyası olarak kullanılmıştır. Madenciliğin henüz gelişmediği çağlarda kehribar, altın gibi değerli bir ziynet eşyası olarak görülmüştür.

Almanya ve Polonya gibi Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde, Estonya, Letonya ve Litvanya gibi Baltık ülkelerinde ve İsveç, Norveç, Finlandiya ve Rusya gibi İskandinav ülkelerinde Yeni Taş Devri’ne ait işlenmiş kehribar kalıntıları bulunmuştur. Bu dönemde üretilen kehribar ürünler genellikle süs eşyası ve yiyecek ve saklama kabı şeklindedir.

Kehribar ilk defa 19. yüzyılda madenler açılarak çıkarılmıştır. Bu tarihten önce alüvyon toprak birikintilerinde, plajlarda, denizde ve dağlarda yüzeyden toplanmıştır. Kehribar madenciliğinin gelişmesinden sonra Baltık Denizi kıyılarında yer alan Königsberg ve Danzig şehirleri  kehribar ticaretinin merkezi haline gelmiştir.

Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Kehribar İlk Defa Nerede Bulunmuştur?

Tarihteki ilk işlenmiş kehribar ürünü İngiltere’de bulunmuştur. Arkeolojik kazılar sonucunda bulunan bu ürün M.Ö. 11.000 yılına aittir ve yaklaşık 13.000 yaşındadır.

Kehribarın Bilimdeki Yeri ve Önemi Nedir?

Kehribar tarihte birçok bilimsel keşifte kullanılan nesnelerden biridir. Kehribarın kullanıldığı bazı bilimsel keşifler şunlardır:

  • Antik Yunan’da Miletli Thales, kehribarı yüne sürdüğünde küçük nesneleri kendine çektiğini fark etmiştir. Bu keşif, elektrik hakkında yapılan ilk keşiftir. Miletli Thales’in bu keşfinde fark ettiği şey aslında statik elektriktir.
  • Elektrik kelimesi Antik Yunancada kehribar anlamına gelen “elektron” kelimesinden türemiştir. Yeni Latincedeki “electrica” kelimesi “kehribar gücü” anlamına gelir.
  • Kehribar içine hapsolan canlılar, zooloji ve evrim bilimi alanındaki incelemelere ön ayak olmuştur. Kehribar oksijeni geçirmediği için içine hapsolan hayvanlar üzerinde bir mumyalama etkisi yaratmış ve bozulmalarını engellemiştir.
Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Kehribarın Kullanım Alanları Nelerdir?

Kehribarın tarihteki kullanım alanları şunlardır:

  • Kehribar tarihte Anadolu başta olmak üzere birçok coğrafyada mürekkep yapımında,
  • Antik Roma’da akıl hastalıkları başta olmak üzere birçok hastalıkta kehribar koruyucu bir madde olarak,
  • Vücuttaki statik elektriği üzerine toplama etkisine sahip olan kehribar birçok kültürde stres azaltıcı bir takı eşyası olarak,
  • Çin’de kehribar, sakinleştirici şurup olarak,
  • Yılan ısırmasında zehri alması amacıyla,
  • Diş ağrısı için kehribar balsamı ağrı kesici olarak,
  • Doğumu çabuklaştırmak için şurup olarak,
  • Eklem ağrıları ve romatizma için,
  • Prusya’da böbrek taşı hastalıklarında taş düşürücü olarak,
  • Rusya’da votka ile karıştırılarak erkeklerde cinsel gücü artırmak amacıyla kullanılmıştır.

Kehribar tarihte üç farklı tür olarak tıbbi reçetelerde tercih edilmiştir:

  • Kehribar balsamı (Balsamum succini)
  • Kehribar yağı (Oleum succini)
  • Kehribar Ekstresi (Extractum succini)
Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör

Kehribardan Üretilen Ürünler Nelerdir?

Tarihte ve günümüzde kehribardan üretilen bazı ürünler şunlardır:

  • Tespih
  • Kolye ucu
  • Heykel
  • Sigara ağızlığı
  • Zar
  • Küllük
  • Biblo
  • Küpe
  • Taç
  • Vazo
  • Bardak
Müzayedeleri Gör Tespih Müzayedelerini Gör